Chuyển đến nội dung chính
Pharmedi Việt Nam

28-30 Tháng 9 năm 2027
TP Hồ Chí Minh, Việt Nam

Mang nền Y Tế
Việt Nam
xứng tầm thế giới

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế: Vai trò trong CSSD và tiêu chí lựa chọn

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế: Vai trò trong CSSD và tiêu chí lựa chọn

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế là thiết bị được sử dụng để làm sạch và khử khuẩn các dụng cụ có thể tái sử dụng thông qua chu trình được kiểm soát. Hệ thống kết hợp tác động cơ học của nước, hóa chất làm sạch và phương pháp khử khuẩn phù hợp nhằm giảm chất bẩn, vi sinh vật trên bề mặt dụng cụ trước những công đoạn xử lý tiếp theo.

So với phương pháp làm sạch hoàn toàn bằng tay, hệ thống tự động có thể giúp chuẩn hóa các công đoạn xử lý, giảm sự phụ thuộc vào thao tác thủ công và hỗ trợ lưu hồ sơ chu trình.

Tuy nhiên, lựa chọn máy rửa khử khuẩn không chỉ là so sánh dung tích buồng rửa hoặc số lượng dụng cụ xử lý mỗi giờ. Bệnh viện cần đánh giá đồng thời khả năng làm sạch, phương pháp khử khuẩn, tính tương thích với dụng cụ, chất lượng nước, hệ thống hóa chất, kiểm soát chu trình và yêu cầu bảo trì.

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế là gì?

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế (washer-disinfector – WD) là thiết bị được thiết kế để thực hiện quá trình làm sạch và khử khuẩn các dụng cụ y tế tái sử dụng theo một chu trình được kiểm soát.

Tùy công nghệ, thiết bị có thể sử dụng nước nóng, hóa chất làm sạch, phương pháp khử khuẩn bằng nhiệt hoặc khử khuẩn hóa học.

- Rửa và loại bỏ chất bẩn khỏi dụng cụ.

- Kiểm soát quá trình cấp nước và hóa chất.

- Thực hiện các giai đoạn rửa, tráng và khử khuẩn theo chương trình.

- Theo dõi những thông số quan trọng của chu trình.

- Cảnh báo khi có sự cố.

- Lưu dữ liệu phục vụ quản lý chất lượng.

- Hỗ trợ làm khô dụng cụ ở những cấu hình được trang bị.

Theo ISO 15883-1:2024, máy rửa khử khuẩn được thiết kế để làm sạch và khử khuẩn các thiết bị y tế tái sử dụng. Tiêu chuẩn cũng đề cập đến yêu cầu kiểm tra, xác nhận hiệu năng và giám sát quá trình vận hành.

Máy rửa khử khuẩn có phải máy tiệt khuẩn không?

Không.

Làm sạch (Cleaning) là quá trình loại bỏ chất bẩn, bao gồm các thành phần hữu cơ và vô cơ, đến mức phù hợp cho bước xử lý tiếp theo hoặc mục đích sử dụng.

Khử khuẩn (Disinfection) là quá trình bất hoạt vi sinh vật đến mức được xác định phù hợp với mục đích sử dụng.

Tiệt khuẩn (Sterilization) là quá trình được xác nhận nhằm tạo ra trạng thái vô khuẩn theo yêu cầu đối với sản phẩm.

Tiêu chí Máy rửa khử khuẩn Máy tiệt khuẩn
Mục đích chính Làm sạch và khử khuẩn Tiệt khuẩn dụng cụ hoặc sản phẩm phù hợp
Công nghệ Nước, hóa chất, tác động cơ học, nhiệt hoặc khử khuẩn hóa học Hơi nước, plasma H₂O₂, khí EO hoặc công nghệ khác
Vị trí trong quy trình Công đoạn xử lý dụng cụ bẩn Công đoạn tiệt khuẩn sau khi chuẩn bị phù hợp
Kết quả Dụng cụ được làm sạch và khử khuẩn theo quy trình đã xác nhận Dụng cụ được xử lý bằng quy trình tiệt khuẩn đã xác nhận
Có thay thế nhau không? Không Không

Dụng cụ sau chu trình rửa khử khuẩn không mặc nhiên được xem là vô khuẩn.

Đối với dụng cụ phẫu thuật thuộc nhóm cần tiệt khuẩn, việc làm sạch và khử khuẩn thường là giai đoạn chuẩn bị trước kiểm tra, đóng gói và tiệt khuẩn.

1. Vai trò của máy rửa khử khuẩn trong CSSD

CSSD (Central Sterile Services Department) thường được gọi là Đơn vị Tiệt khuẩn Trung tâm hoặc khu tiệt khuẩn tập trung trong bệnh viện.

Theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quá trình xử lý dụng cụ y tế cần được tổ chức theo nhiều công đoạn liên tiếp, với yêu cầu kiểm soát chất lượng tại từng giai đoạn.

Vị trí của máy trong quy trình xử lý dụng cụ

Có thể mô tả luồng xử lý tổng quát như sau:

Tiếp nhận dụng cụ bẩn → Phân loại và chuẩn bị → Làm sạch, khử khuẩn → Kiểm tra dụng cụ → Đóng gói phù hợp → Tiệt khuẩn nếu cần → Bảo quản và cấp phát

Trong quy trình này, máy rửa khử khuẩn thường được bố trí tại khu vực xử lý dụng cụ bẩn hoặc tại vị trí chuyển tiếp được thiết kế phù hợp.

Vì sao làm sạch phải được thực hiện trước tiệt khuẩn?

Dụng cụ sau sử dụng có thể tồn tại nhiều loại chất bẩn như:

- Máu và dịch cơ thể.

- Protein.

- Mảnh mô.

- Chất béo.

- Muối vô cơ.

- Những thành phần còn sót lại từ quá trình sử dụng.

Các chất bẩn có thể bám trên bề mặt, khớp nối, rãnh nhỏ hoặc lòng ống.

Nếu không được loại bỏ phù hợp, chúng có thể cản trở khả năng tiếp xúc của tác nhân khử khuẩn hoặc tiệt khuẩn với bề mặt cần xử lý.

Theo hướng dẫn của CDC về khử khuẩn và tiệt khuẩn trong cơ sở y tế, dụng cụ cần được làm sạch kỹ trước các quy trình khử khuẩn mức độ cao hoặc tiệt khuẩn.

Lợi ích của rửa khử khuẩn tự động

Khi được lựa chọn và triển khai phù hợp, máy rửa khử khuẩn có thể hỗ trợ:

- Chuẩn hóa quá trình làm sạch.

- Giảm số công đoạn thao tác thủ công.

- Kiểm soát nhiệt độ và thời gian.

- Quản lý việc sử dụng hóa chất.

- Theo dõi trạng thái chu trình.

- Hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp của nhân viên với dụng cụ bẩn.

- Lưu hồ sơ xử lý để phục vụ kiểm tra và truy xuất.

2. Nguyên lý hoạt động của máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế

Máy rửa khử khuẩn thường kết hợp tác động cơ học, tác dụng hóa học, nhiệt độ và thời gian để thực hiện các công đoạn xử lý.

Tác động cơ học của nước

Nước được đưa đến các bề mặt dụng cụ thông qua vòi phun hoặc hệ thống phân phối.

Hiệu quả phụ thuộc vào:

- Thiết kế vòi phun.

- Phân bố dòng nước.

- Đặc điểm giá đỡ.

- Vị trí dụng cụ.

- Khả năng tiếp cận các bề mặt cần làm sạch.

Một dụng cụ được đặt ở vị trí khuất dòng nước có thể không được làm sạch đầy đủ, dù thiết bị đã hoàn thành chu trình.

Tác dụng của hóa chất làm sạch

Máy có thể sử dụng chất tẩy rửa chuyên dụng nhằm hỗ trợ loại bỏ các thành phần hữu cơ và vô cơ.

Tùy thiết bị và yêu cầu dụng cụ, hóa chất có thể thuộc những nhóm như:

- Chất tẩy rửa trung tính.

- Chất tẩy rửa có tính kiềm.

- Chất tẩy rửa chứa enzyme.

- Chất trung hòa.

- Những hóa chất xử lý khác được nhà sản xuất cho phép.

Không phải mọi hóa chất đều phù hợp với tất cả các loại vật liệu.

Đặc biệt, một số vật liệu như nhôm, lớp phủ đặc biệt hoặc các chi tiết nhạy cảm có thể yêu cầu hóa chất và điều kiện rửa riêng.

Vai trò của nhiệt độ

Nhiệt độ có thể hỗ trợ hoạt động làm sạch hoặc được sử dụng trực tiếp trong công đoạn khử khuẩn bằng nhiệt.

Tuy nhiên, hiệu quả của một chu trình không thể được đánh giá chỉ bằng nhiệt độ tối đa đạt được.

Cần xem xét nhiệt độ, thời gian duy trì, khả năng tiếp xúc với tải và các điều kiện đã được xác nhận.

Vai trò của thời gian

Tuy nhiên, thời gian chu trình càng dài không mặc nhiên đồng nghĩa dụng cụ càng sạch.

3. Các giai đoạn trong một chu trình rửa khử khuẩn

Số lượng và trình tự cụ thể phụ thuộc vào loại máy, nhóm dụng cụ và quy trình đã được xác nhận.

Giai đoạn rửa sơ bộ

Giai đoạn này hỗ trợ loại bỏ một phần chất bẩn ban đầu và chuẩn bị cho công đoạn làm sạch chính.

Giai đoạn rửa chính

Hệ thống sử dụng nước và hóa chất thích hợp để xử lý các chất bẩn bám trên dụng cụ.

Hiệu quả rửa phụ thuộc vào sự phối hợp giữa:

- Tác động cơ học.

- Hóa chất.

- Nhiệt độ.

- Thời gian.

- Mức độ tiếp xúc của bề mặt dụng cụ.

Giai đoạn tráng

Quá trình tráng giúp loại bỏ những thành phần còn lại từ công đoạn làm sạch.

Tùy quy trình, thiết bị có thể thực hiện nhiều lần tráng hoặc sử dụng loại nước có chất lượng phù hợp với giai đoạn xử lý.

Loại bỏ tồn dư hóa chất là yêu cầu quan trọng, vì hóa chất còn sót lại có thể ảnh hưởng đến dụng cụ hoặc công đoạn tiếp theo.

Giai đoạn khử khuẩn

Ở máy sử dụng khử khuẩn bằng nhiệt, hệ thống kiểm soát nhiệt độ và thời gian theo chu trình đã xác nhận.

Những thiết bị khác có thể sử dụng phương pháp khử khuẩn hóa học phù hợp với nhóm dụng cụ.

Giai đoạn làm khô

Một số máy có hệ thống làm khô nhằm giảm lượng nước còn trên bề mặt dụng cụ sau khi xử lý.

Tuy nhiên, hiệu quả làm khô có thể khác nhau giữa:

- Bề mặt ngoài.

- Khớp nối.

- Lòng ống.

- Vùng khuất.

- Những cấu trúc giữ nước.

Không nên mặc định có chức năng sấy là mọi loại dụng cụ đều được làm khô hoàn toàn.

Bảng tổng hợp các công đoạn
Công đoạn Mục đích
Rửa sơ bộ Hỗ trợ loại bỏ chất bẩn ban đầu
Rửa chính Làm sạch bằng tác động cơ học và hóa chất
Tráng Loại bỏ tồn dư hóa chất và chất bẩn
Khử khuẩn Giảm vi sinh vật bằng phương pháp được xác nhận
Làm khô Giảm độ ẩm còn lại theo khả năng thiết bị
Ghi nhận dữ liệu Lưu trạng thái và thông số chu trình

4. Khử khuẩn bằng nhiệt và chỉ số A₀

Phương pháp này sử dụng tác động của nhiệt ẩm nhằm bất hoạt vi sinh vật đến mức được xác định phù hợp với mục đích sử dụng.

Chỉ số A₀ là gì?

A₀ (A-zero) là chỉ số được sử dụng để biểu thị hiệu lực tương đương của một quá trình khử khuẩn bằng nhiệt ẩm.

Theo ISO 15883-1:2024, A₀ được biểu thị bằng thời gian tương đương tính theo giây tại nhiệt độ tham chiếu 80°C, đối với mô hình có giá trị z bằng 10 K.

A₀ có phải là nhiệt độ khử khuẩn không?

Không.

A₀ không phải nhiệt độ và cũng không phải thời gian thực tế của một chu trình.

Vì vậy, hai chu trình có nhiệt độ hoặc thời gian khác nhau vẫn có thể đạt giá trị A₀ tương ứng theo mô hình tính toán.

Tuy nhiên, không nên mặc định cùng một giá trị A₀ sẽ phù hợp với mọi loại dụng cụ và mọi mục đích sử dụng.

Mức yêu cầu phải dựa trên loại tải, tiêu chuẩn áp dụng và quy trình đã được xác nhận.

Chỉ số A₀ có chứng minh dụng cụ đã sạch không?

Không.

A₀ liên quan đến hiệu lực khử khuẩn bằng nhiệt, không trực tiếp chứng minh khả năng loại bỏ protein hoặc các chất bẩn còn bám trên dụng cụ.

Một chu trình có thể đạt yêu cầu nhiệt nhưng vẫn không bảo đảm hiệu quả làm sạch nếu dụng cụ được xếp không phù hợp hoặc hệ thống phun gặp vấn đề.

Vì vậy, cơ sở cần phân biệt hai nhóm đánh giá:

- Hiệu quả làm sạch: khả năng loại bỏ chất bẩn.

- Hiệu quả khử khuẩn: khả năng đạt mức bất hoạt vi sinh vật được yêu cầu.

5. Các loại máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế

Máy rửa khử khuẩn có thể được phân loại theo mục đích sử dụng, thiết kế buồng máy và phương thức khử khuẩn.

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ phẫu thuật

Các loại tải có thể bao gồm:

- Dụng cụ phẫu thuật bằng kim loại.

- Khay dụng cụ.

- Một số dụng cụ gây mê.

- Dụng cụ có khớp nối.

- Những dụng cụ khác được nhà sản xuất cho phép xử lý bằng máy.

Đối với thiết bị sử dụng khử khuẩn bằng nhiệt cho dụng cụ thuộc nhóm quan trọng và bán quan trọng, ISO 15883-2:2024 là tiêu chuẩn kỹ thuật cần tham khảo.

Máy rửa khử khuẩn một cửa

Máy một cửa sử dụng cùng một phía để đưa dụng cụ vào và lấy dụng cụ ra.

Cấu hình này có thể được cân nhắc khi cơ sở có diện tích hoặc khối lượng xử lý phù hợp.

Tuy nhiên, phải tổ chức quy trình để hạn chế nguy cơ nhiễm bẩn trở lại sau xử lý.

Máy rửa khử khuẩn hai cửa

Máy rửa khử khuẩn hai cửa (double-door washer-disinfector) có cửa nạp và cửa lấy dụng cụ riêng biệt.

Thiết kế này có thể hỗ trợ bố trí máy tại vị trí ngăn cách giữa khu bẩn và khu sạch của CSSD.

Một số hệ thống sử dụng cơ chế liên động cửa nhằm hạn chế những tình huống mở cửa không phù hợp.

Tuy nhiên, chỉ có hai cửa không đồng nghĩa hệ thống tự động ngăn ngừa mọi nguy cơ nhiễm chéo.

Cơ sở còn phải kiểm soát hoạt động vận chuyển, nhân sự, không gian và quy trình tiếp nhận dụng cụ sau rửa.

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ có lòng ống

Một số dụng cụ có cấu trúc phức tạp, bao gồm những đường dẫn hoặc lòng ống nhỏ.

Đối với nhóm này, máy có thể cần:

- Giá đỡ chuyên dụng.

- Bộ kết nối đường nước.

- Hệ thống rửa lòng ống.

- Phụ kiện cố định dụng cụ.

- Chương trình được xác nhận phù hợp.

Không nên mặc định mọi máy rửa khử khuẩn dụng cụ phẫu thuật đều làm sạch hiệu quả tất cả các dụng cụ có lòng ống.

Phạm vi xử lý cần được xác nhận cho từng nhóm dụng cụ và cấu hình phụ kiện.

Máy rửa khử khuẩn ống nội soi mềm

Ống nội soi mềm nhạy cảm với nhiệt và có những yêu cầu tái xử lý riêng.

Nhóm máy Automated Endoscope Reprocessor (AER) hoặc máy rửa khử khuẩn ống nội soi có thể sử dụng công nghệ khử khuẩn hóa học theo quy trình được xác nhận.

ISO 15883-4:2018 là tiêu chuẩn dành cho máy rửa khử khuẩn sử dụng phương pháp hóa học đối với ống nội soi mềm nhạy cảm với nhiệt. Phiên bản thay thế đang trong quá trình xây dựng tính đến tháng 10/2026.

Không nên sử dụng máy rửa khử khuẩn dụng cụ phẫu thuật thông thường để xử lý ống nội soi mềm nếu nhà sản xuất không xác nhận tính tương thích.

Máy rửa bô và dụng cụ chứa chất thải

Một nhóm thiết bị khác là máy rửa khử khuẩn bô, bình tiểu và dụng cụ chứa chất thải của người bệnh.

Nhóm này có yêu cầu riêng và được đề cập trong ISO 15883-3:2024.

Không nên nhầm thiết bị rửa bô với máy rửa khử khuẩn dụng cụ phẫu thuật tại CSSD.

Bảng phân loại thiết bị
Nhóm máy Phạm vi sử dụng Nội dung cần lưu ý
Máy rửa dụng cụ phẫu thuật Dụng cụ tái sử dụng tương thích Làm sạch, khử khuẩn và giá đỡ phù hợp
Máy một cửa Quy trình có bố trí nạp và lấy dụng cụ phù hợp Kiểm soát nhiễm chéo
Máy hai cửa CSSD có thiết kế phân khu Liên động cửa, luồng một chiều
Máy có hệ thống rửa lòng ống Dụng cụ có cấu trúc bên trong phù hợp Phụ kiện kết nối và xác nhận hiệu quả
Máy rửa nội soi mềm Ống nội soi mềm tương thích Khử khuẩn hóa học và quy trình riêng
Máy rửa bô, bình tiểu Dụng cụ chứa chất thải Công nghệ và tiêu chuẩn chuyên dụng

6. Cấu tạo của hệ thống máy rửa khử khuẩn

Thành phần Chức năng chính
Buồng rửa Chứa dụng cụ trong chu trình
Hệ thống vòi phun Phân phối nước và dung dịch làm sạch
Bơm tuần hoàn Tạo và duy trì dòng nước
Giá đỡ và xe đẩy Sắp xếp và cố định dụng cụ
Hệ thống cấp hóa chất Định lượng chất tẩy rửa và hóa chất liên quan
Bộ gia nhiệt Hỗ trợ kiểm soát nhiệt độ
Cảm biến Giám sát các thông số được thiết kế
Bộ điều khiển Quản lý trình tự chu trình
Hệ thống làm khô Hỗ trợ loại bỏ độ ẩm khi được trang bị
Bộ nhớ và kết nối Lưu hồ sơ, xuất dữ liệu
Hệ thống cửa Đóng kín và bảo vệ trong chu trình
Buồng rửa và giá đỡ dụng cụ

Khi đánh giá cần xem xét:

- Dung tích buồng.

- Số tầng hoặc vị trí giá đỡ.

- Khả năng vệ sinh.

- Hướng tiếp cận.

- Cơ chế thoát nước.

- Khả năng thay đổi cấu hình giá đỡ.

Một hệ thống có buồng rửa lớn nhưng thiếu giá đỡ phù hợp vẫn có thể không đáp ứng danh mục dụng cụ của bệnh viện.

Hệ thống vòi phun

Cơ sở cần đánh giá:

- Phân bố vòi phun.

- Khả năng tiếp cận những vị trí khuất.

- Thiết kế tay phun.

- Cơ chế phát hiện tay phun bất thường nếu có.

- Khả năng rửa những dụng cụ đặc biệt.

Hệ thống định lượng hóa chất

Tùy model, bộ điều khiển có thể giám sát:

- Lượng hóa chất được cấp.

- Trạng thái can hóa chất.

- Cảnh báo thiếu hóa chất.

- Các thông số định lượng theo thiết kế.

Không nên mặc định hệ thống tự động định lượng sẽ phù hợp với mọi loại hóa chất.

Hệ thống điều khiển và cảnh báo

Máy có thể theo dõi các yếu tố như:

- Nhiệt độ.

- Thời gian.

- Trạng thái cấp nước.

- Tình trạng cửa.

- Trạng thái bơm.

- Các cảnh báo kỹ thuật.

- Kết quả chu trình.

Tuy nhiên, cần phân biệt thiết bị ghi nhận thông số chu trình với thiết bị chứng minh hiệu quả làm sạch bằng phép kiểm tra độc lập.

7. Khả năng tương thích giữa máy và dụng cụ y tế

Không phải mọi dụng cụ tái sử dụng đều có khả năng chịu cùng một phương pháp rửa hoặc khử khuẩn.

Tính tương thích vật liệu

Dụng cụ có thể được sản xuất từ:

- Thép không gỉ.

- Nhôm.

- Titan.

- Nhựa kỹ thuật.

- Cao su.

- Vật liệu composite.

- Những vật liệu hoặc lớp phủ đặc biệt.

Vì vậy, cần kiểm tra hướng dẫn của nhà sản xuất dụng cụ trước khi đưa vào quy trình tự động.

Dụng cụ có khớp nối

Các dụng cụ có bản lề hoặc khớp nối có thể có những vị trí khó tiếp cận.

Việc xử lý cần phù hợp với cấu trúc và hướng dẫn tái xử lý của nhà sản xuất.

Dụng cụ có lòng ống

Nếu dòng nước không tiếp cận được bề mặt bên trong, hiệu quả làm sạch có thể bị hạn chế.

Cơ sở cần xác nhận hệ thống có phụ kiện kết nối và chu trình được xác nhận cho loại dụng cụ đó hay không.

Dụng cụ nhạy cảm với nhiệt

Một số dụng cụ không được phép tiếp xúc với nhiệt độ cao.

Đối với nhóm này, việc lựa chọn phương pháp xử lý cần căn cứ vào giới hạn vật liệu và hướng dẫn nhà sản xuất.

Không nên tự chuyển sang chu trình rửa nhiệt chỉ vì thiết bị có sẵn chức năng đó.

Vai trò của ISO 17664-1:2021

ISO 17664-1:2021 quy định những yêu cầu về thông tin mà nhà sản xuất thiết bị y tế cần cung cấp để hỗ trợ quá trình xử lý đối với các thiết bị thuộc phạm vi áp dụng.

Những thông tin có thể liên quan đến:

- Xử lý ban đầu.

- Chuẩn bị trước làm sạch.

- Làm sạch.

- Khử khuẩn.

- Làm khô.

- Kiểm tra và bảo trì.

- Đóng gói.

- Tiệt khuẩn.

- Bảo quản và vận chuyển.

Khi lựa chọn máy, CSSD cần đối chiếu hướng dẫn tái xử lý của dụng cụ với khả năng và chu trình đã được xác nhận của máy rửa khử khuẩn.

8. Chất lượng nước và hóa chất ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả rửa?

Những yếu tố chất lượng nước cần quan tâm

Tùy thiết bị và công đoạn, cơ sở có thể cần xem xét:

- Độ cứng.

- Độ dẫn điện.

- Hàm lượng khoáng chất.

- Những chất gây ăn mòn.

- Chất lượng vi sinh.

- Các yêu cầu liên quan đến tồn dư.

- Điều kiện cấp nước và thoát nước.

Nước có độ cứng cao có thể tạo cặn trên hệ thống hoặc bề mặt dụng cụ trong những điều kiện nhất định.

Không nên mặc định chỉ cần sử dụng nước máy thông thường là đáp ứng mọi yêu cầu của máy rửa khử khuẩn.

Nước RO có bắt buộc không?

Không thể kết luận cho mọi cấu hình.

Một số hệ thống hoặc giai đoạn xử lý có thể yêu cầu nước được xử lý bằng công nghệ phù hợp, chẳng hạn nước qua hệ thống thẩm thấu ngược (RO).

Tuy nhiên, yêu cầu cụ thể phụ thuộc vào:

- Loại máy.

- Công đoạn của chu trình.

- Chất lượng nước đầu vào.

- Dụng cụ cần xử lý.

- Hướng dẫn nhà sản xuất.

- Tiêu chuẩn và quy trình được áp dụng.

Cơ sở nên yêu cầu nhà cung cấp cung cấp bảng thông số chất lượng nước đầu vào và nước tại từng giai đoạn nếu cần.

Hóa chất làm sạch và vật liệu dụng cụ

Những vấn đề có thể xảy ra khi sử dụng hóa chất không tương thích gồm:

- Ăn mòn.

- Thay đổi màu bề mặt.

- Ảnh hưởng lớp phủ.

- Hư hỏng vật liệu polymer.

- Tồn dư hóa chất.

- Giảm tuổi thọ dụng cụ.

Vì vậy, khi khảo sát máy cần đánh giá đồng thời thiết bị, hóa chất và dụng cụ, không lựa chọn từng thành phần một cách độc lập.

9. Kiểm soát chất lượng và xác nhận hiệu năng máy rửa khử khuẩn

Một chu trình hoàn tất và không hiển thị lỗi chỉ chứng minh rằng hệ thống đã đáp ứng những điều kiện được bộ điều khiển giám sát.

Các giai đoạn xác nhận hiệu năng IQ, OQ và PQ

Theo cách tiếp cận của ISO 15883, hoạt động xác nhận có thể bao gồm:

IQ (Installation Qualification) – Xác nhận lắp đặt: kiểm tra và ghi nhận thiết bị đã được lắp đặt theo những yêu cầu xác định.

OQ (Operational Qualification) – Xác nhận hoạt động: đánh giá khả năng vận hành của hệ thống trong những giới hạn đã được xác định.

PQ (Performance Qualification) – Xác nhận hiệu năng: chứng minh quá trình vận hành trong điều kiện sử dụng dự kiến có thể tạo kết quả đáp ứng yêu cầu đã xác lập.

Một thiết bị được lắp đặt đúng chưa chắc đã chứng minh được khả năng xử lý hiệu quả tất cả các cấu hình tải mà bệnh viện dự kiến sử dụng.

Kiểm tra hiệu quả làm sạch

ISO 15883-5:2021 quy định các phương pháp và tiêu chí thử nghiệm nhằm chứng minh hiệu quả làm sạch của máy rửa khử khuẩn và phụ kiện liên quan.

Các phương pháp kiểm tra có thể sử dụng chất bẩn thử nghiệm hoặc những kỹ thuật đánh giá tồn dư phù hợp.

Những nội dung cần xem xét gồm:

- Khả năng tiếp cận bề mặt.

- Hiệu quả loại bỏ chất bẩn.

- Các vị trí khó làm sạch.

- Dụng cụ có cấu trúc phức tạp.

- Giá đỡ và phụ kiện.

- Những tình huống đại diện cho điều kiện sử dụng.

Kiểm tra tồn dư protein

Trong quá trình xử lý dụng cụ phẫu thuật, protein còn sót lại trên bề mặt có thể là một chỉ dấu quan trọng của hiệu quả làm sạch.

Một số phương pháp kiểm tra sử dụng phép thử phù hợp để đánh giá tồn dư protein.

Tuy nhiên, không nên mặc định chỉ cần quan sát dụng cụ bằng mắt thường là đủ để xác nhận mọi chất bẩn đã được loại bỏ.

Ngược lại, một kết quả kiểm tra protein riêng lẻ cũng không thay thế toàn bộ chương trình xác nhận hiệu năng.

Kiểm tra khử khuẩn bằng nhiệt

Đối với hệ thống sử dụng nhiệt, việc kiểm tra có thể liên quan đến:

- Nhiệt độ.

- Thời gian.

- Giá trị A₀.

- Sự phân bố nhiệt.

- Điều kiện tiếp xúc của tải.

- Các thông số được quy trình yêu cầu.

Kiểm tra định kỳ

Sau khi được đưa vào sử dụng, thiết bị còn cần được kiểm tra theo chương trình quản lý chất lượng.

Những trường hợp có thể cần đánh giá lại gồm:

- Sau sửa chữa quan trọng.

- Sau thay đổi hệ thống cấp nước.

- Sau thay đổi cấu hình ảnh hưởng đến quy trình.

- Sau thay đổi phụ kiện xử lý tải.

- Khi xuất hiện dấu hiệu hiệu năng không ổn định.

- Theo lịch kiểm tra định kỳ.

Không nên mặc định việc bảo trì hoàn tất đồng nghĩa thiết bị đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu vận hành trở lại.

10. Lưu trữ dữ liệu và truy xuất chu trình rửa khử khuẩn

Tùy model, thiết bị có thể cung cấp:

- Mã chu trình.

- Thời gian bắt đầu và kết thúc.

- Chương trình được sử dụng.

- Dữ liệu nhiệt độ.

- Thời gian duy trì.

- Giá trị A₀ nếu được hỗ trợ.

- Trạng thái cảnh báo.

- Thông tin người vận hành.

- Kết quả hoàn thành chu trình.

Có cần kết nối với phần mềm CSSD không?

Một hệ thống có thể hỗ trợ trao đổi dữ liệu với phần mềm quản lý CSSD nhằm:

- Quản lý lô xử lý.

- Liên kết dụng cụ với chu trình.

- Theo dõi tình trạng thiết bị.

- Lưu hồ sơ.

- Hỗ trợ truy xuất khi có sự cố.

Có cổng LAN hoặc USB không đồng nghĩa máy có thể tích hợp trực tiếp với mọi phần mềm quản lý dụng cụ của bệnh viện.

Hồ sơ chu trình có thay thế kiểm tra dụng cụ không?

Không.

Tuy nhiên, CSSD vẫn cần các hoạt động kiểm tra, đánh giá hiệu quả và xử lý những trường hợp không phù hợp theo quy trình.

11. Yêu cầu hạ tầng khi lắp đặt máy rửa khử khuẩn

Ngoài cấu hình thiết bị, bệnh viện cần khảo sát điều kiện công trình trước khi đầu tư.

Nguồn điện

Cần xác nhận:

- Điện áp.

- Công suất cấp.

- Cấu hình điện phù hợp.

- Khả năng chịu tải.

- Thiết bị bảo vệ.

- Tiếp địa.

- Phương án xử lý khi mất điện.

Máy rửa khử khuẩn sử dụng hệ thống bơm, gia nhiệt và làm khô có thể có yêu cầu điện đáng kể, tùy công suất và thiết kế.

Cấp nước và thoát nước

Những nội dung cần đánh giá gồm:

- Lưu lượng và áp lực cấp nước.

- Nhiệt độ nước cấp.

- Chất lượng nước.

- Nhu cầu nước xử lý riêng.

- Khả năng thoát nước.

- Điều kiện xử lý nước thải theo yêu cầu.

- Không gian bảo trì đường ống.

Thông gió và nhiệt lượng thải

Máy sử dụng nhiệt có thể tạo ra hơi nước và nhiệt lượng trong quá trình vận hành.

Vì vậy, cần xem xét điều kiện thông gió, điều hòa và kiểm soát độ ẩm của khu vực lắp đặt.

Phân khu bẩn – sạch

Đối với CSSD có bố trí một chiều, cơ sở cần đánh giá sự phù hợp giữa thiết kế máy và mặt bằng thực tế.

Máy hai cửa có thể hỗ trợ phân khu nhưng cần phối hợp với:

- Vị trí cửa nạp và cửa lấy.

- Quy trình vận chuyển.

- Không gian cho xe đẩy.

- Vệ sinh khu vực.

- Luồng di chuyển của nhân sự.

- Điều kiện bảo trì.

Thiết kế cần hạn chế việc dụng cụ đã xử lý phải đi ngược qua khu vực tiếp nhận dụng cụ bẩn.

12. Tiêu chí lựa chọn máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế cho bệnh viện

Tiêu chí Nội dung cần xem xét
1. Danh mục dụng cụ Loại dụng cụ, vật liệu, cấu trúc và mức độ tương thích
2. Công nghệ xử lý Phương pháp làm sạch và khử khuẩn được hỗ trợ
3. Cấu hình buồng máy Dung tích, số cửa và khả năng bố trí CSSD
4. Giá đỡ và phụ kiện Khay, giỏ, xe đẩy, bộ kết nối dụng cụ có lòng ống
5. Kiểm soát chu trình Nhiệt độ, thời gian, A₀, hóa chất và cảnh báo
6. Chất lượng nước Yêu cầu cấp nước và hệ thống xử lý bổ sung
7. Xác nhận hiệu năng Tài liệu ISO 15883, IQ/OQ/PQ và các phép kiểm tra
8. Quản lý dữ liệu Lưu hồ sơ, truy xuất chu trình và kết nối phần mềm
9. Dịch vụ kỹ thuật Lắp đặt, đào tạo, kiểm tra và bảo trì tại Việt Nam
10. Chi phí vòng đời Giá máy, nước, điện, hóa chất, phụ kiện và bảo trì
Những sai lầm thường gặp khi lựa chọn

Cho rằng máy rửa khử khuẩn có thể thay máy tiệt khuẩn: Nhầm lẫn giữa hai công đoạn có mục đích khác nhau.

Không kiểm tra bộ kết nối dụng cụ có lòng ống: Dẫn đến hạn chế khi xử lý các dụng cụ phức tạp.

Không khảo sát chất lượng nước: Phát sinh vấn đề cặn, tồn dư hoặc ảnh hưởng dụng cụ.

Không xác nhận hiệu năng sau lắp đặt: Thiết bị được bàn giao nhưng chưa chứng minh khả năng xử lý các cấu hình tải dự kiến.

Không đánh giá hạ tầng CSSD: Máy không phù hợp mặt bằng, hệ thống cấp thoát nước hoặc luồng di chuyển dụng cụ.

13. Những câu hỏi nên hỏi nhà cung cấp trước khi đầu tư

- Máy được thiết kế để xử lý những nhóm dụng cụ y tế nào?

- Những dụng cụ có khớp nối hoặc lòng ống có cần giá đỡ và bộ kết nối chuyên dụng không?

- Thiết bị sử dụng phương pháp khử khuẩn bằng nhiệt hay hóa học?

- Hệ thống có hỗ trợ theo dõi nhiệt độ, A₀ và những thông số chu trình nào?

- Máy có thể lắp đặt theo cấu hình một cửa hoặc hai cửa phù hợp với mặt bằng CSSD không?

- Những yêu cầu cụ thể về điện, nước, thoát nước và thông gió là gì?

- Thiết bị và các phụ kiện được đánh giá theo những phần nào của ISO 15883?

- Nhà cung cấp có hỗ trợ IQ, OQ, PQ và kiểm tra hiệu năng định kỳ không?

- Hóa chất, giá đỡ, phụ tùng và dịch vụ bảo trì có được cung ứng ổn định tại Việt Nam không?

- Tổng chi phí đầu tư và vận hành trong nhiều năm được xác định như thế nào?

Bệnh viện nên yêu cầu khảo sát danh mục dụng cụ thực tế, mặt bằng CSSD và điều kiện hạ tầng trước khi hoàn tất cấu hình thiết bị.

Đặc biệt, việc trình diễn máy cần gắn với những nhóm tải đại diện và phương pháp đánh giá hiệu quả phù hợp, không chỉ xem một chu trình rửa mẫu hoàn tất.

Câu hỏi thường gặp về máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế

Máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế là gì?

Đây là thiết bị được thiết kế để làm sạch và khử khuẩn các dụng cụ y tế tái sử dụng bằng những chu trình được kiểm soát, sử dụng nước, hóa chất và phương pháp khử khuẩn phù hợp.

Máy rửa khử khuẩn có thay thế máy hấp tiệt trùng không?

Không. Máy rửa khử khuẩn thực hiện các công đoạn làm sạch và khử khuẩn. Những dụng cụ cần tiệt khuẩn vẫn phải tiếp tục được xử lý bằng phương pháp tiệt khuẩn phù hợp theo quy trình đã xác nhận.

Máy rửa khử khuẩn có phải máy rửa siêu âm không?

Không. Máy rửa siêu âm sử dụng hiện tượng xâm thực trong chất lỏng để hỗ trợ làm sạch. Máy rửa khử khuẩn thực hiện những công đoạn làm sạch và khử khuẩn trong một hệ thống được thiết kế cho mục đích đó. Hai loại thiết bị có thể có vai trò bổ sung cho nhau tùy quy trình.

A₀ trong máy rửa khử khuẩn là gì?

A₀ là chỉ số biểu thị hiệu lực nhiệt tương đương của quá trình khử khuẩn bằng nhiệt ẩm, được tính theo phương pháp chuẩn hóa. Đây không phải chỉ số trực tiếp chứng minh hiệu quả làm sạch hoặc trạng thái vô khuẩn của dụng cụ.

Máy rửa khử khuẩn có làm sạch được dụng cụ có lòng ống không?

Tùy model và phụ kiện. Một số hệ thống có bộ kết nối chuyên dụng cho dụng cụ có lòng ống, nhưng cần xác nhận khả năng làm sạch đối với loại dụng cụ cụ thể.

Máy rửa khử khuẩn có cần sử dụng nước RO không?

Không phải mọi thiết bị hoặc công đoạn đều bắt buộc dùng nước RO. Yêu cầu chất lượng nước phụ thuộc vào thiết kế máy, loại dụng cụ và quy trình được áp dụng.

Máy rửa khử khuẩn hai cửa có tốt hơn máy một cửa không?

Không thể kết luận trong mọi trường hợp. Máy hai cửa có thể hỗ trợ bố trí luồng dụng cụ một chiều trong CSSD, nhưng hiệu quả sử dụng còn phụ thuộc vào mặt bằng, khối lượng xử lý và chương trình kiểm soát nhiễm khuẩn.

Máy rửa khử khuẩn có cần kiểm tra hiệu năng định kỳ không?

Có. Thiết bị cần được xác nhận hiệu năng khi triển khai và được kiểm tra trong suốt quá trình sử dụng theo hướng dẫn nhà sản xuất, tiêu chuẩn liên quan và chương trình quản lý chất lượng của cơ sở.


Tìm hiểu công nghệ rửa khử khuẩn dụng cụ y tế và giải pháp CSSD tại Pharmedi Vietnam 2027

Pharmedi Vietnam 2027, diễn ra từ ngày 28–30/09/2027 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh, là cơ hội để các doanh nghiệp cung cấp thiết bị, chuyên gia và đơn vị y tế gặp gỡ, tìm hiểu công nghệ và trao đổi về những giải pháp phục vụ hoạt động kiểm soát nhiễm khuẩn.

Các nhóm giải pháp đáng quan tâm bao gồm máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế, hệ thống rửa tự động, giá đỡ dụng cụ chuyên dụng, công nghệ giám sát chu trình và phần mềm quản lý quá trình xử lý dụng cụ.

Khi trao đổi với nhà cung cấp, bệnh viện và các đơn vị CSSD có thể tập trung vào:

- Thiết bị phù hợp với những nhóm dụng cụ và cấu hình tải nào?

- Hệ thống sử dụng phương pháp làm sạch và khử khuẩn nào?

- Máy có hỗ trợ xử lý dụng cụ có lòng ống hoặc cấu trúc phức tạp không?

- Những chức năng giám sát, cảnh báo và truy xuất dữ liệu chu trình được hỗ trợ?

- Cơ sở cần đáp ứng yêu cầu gì về chất lượng nước, điện, hóa chất và bố trí khu bẩn – sạch?

- Nhà cung cấp có hỗ trợ xác nhận hiệu năng, đào tạo và bảo trì tại Việt Nam không?

- Tổng chi phí đầu tư, vật tư tiêu hao và vận hành dài hạn được xác định như thế nào?

Đối với máy rửa khử khuẩn, lựa chọn hiệu quả cần dựa trên khả năng xử lý dụng cụ được xác nhận, tính ổn định của chu trình, sự tương thích với hạ tầng và năng lực duy trì thiết bị trong suốt vòng đời sử dụng, thay vì chỉ so sánh dung tích buồng hoặc công suất tối đa.

Thời gian: 28–30/09/2027
Địa điểm: Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP. Hồ Chí Minh

Thông tin triển lãm: https://pharmed.vn/

Danh mục sản phẩm: https://pharmed.vn/exhibitors/products

Thông tin về doanh nghiệp tham gia, hoạt động kết nối chuyên ngành và chương trình triển lãm sẽ được cập nhật theo các thông báo chính thức từ Ban Tổ chức Pharmedi Vietnam 2027.


Nội dung bài viết mang tính tham khảo về nguyên lý, công nghệ và tiêu chí lựa chọn máy rửa khử khuẩn dụng cụ y tế. Bài viết không thay thế hướng dẫn tái xử lý dụng cụ của nhà sản xuất hoặc quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn tại cơ sở. Việc xác nhận hiệu năng, xây dựng chu trình và vận hành thiết bị phải do nhân sự có chuyên môn phù hợp thực hiện theo tiêu chuẩn và quy định hiện hành.

Chia sẻ: Đã sao chép liên kết