TỪ ĐIỀU TRỊ ĐẾN PHÒNG NGỪA VÀ CHĂM SÓC TOÀN DIỆN: AI ĐANG ĐỊNH HÌNH XU HƯỚNG MỚI TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

Thay vì chỉ tập trung vào điều trị khi bệnh đã tiến triển, ngành ung thư học đang chuyển mạnh sang tầm soát sớm, điều trị chính xác và chăm sóc toàn diện. AI cùng các công nghệ như robot phẫu thuật, chẩn đoán hình ảnh và dữ liệu y tế đang trở thành động lực thúc đẩy xu hướng này.

Điều trị ung thư đang chuyển từ "chữa bệnh" sang "phát hiện sớm và điều trị chính xác"

Trong nhiều năm, sự phát triển của ngành ung thư học chủ yếu được đo bằng những loại thuốc mới hay các phương pháp điều trị tiên tiến. Tuy nhiên, xu hướng nổi bật của những năm gần đây lại là một sự thay đổi về tư duy: thay vì chỉ tập trung điều trị khi bệnh đã xuất hiện, hệ thống y tế đang chuyển sang ưu tiên phòng ngừa, tầm soát phát hiện sớm và cá thể hóa điều trị.

Sự chuyển dịch này xuất phát từ chính gánh nặng ngày càng gia tăng của bệnh ung thư trên toàn cầu. Theo WHO, thế giới ghi nhận gần 20 triệu ca ung thư mới và khoảng 9,7 triệu ca tử vong. Nếu xu hướng này tiếp tục, dự kiến số ca mắc có thể tăng lên khoảng 35 triệu (tương đương 77%) vào năm 2050.

Tại Việt Nam, GLOBOCAN 2022 ước tính mỗi năm có khoảng 180.000 ca ung thư mới và 120.000 trường hợp tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc và tử vong chuẩn theo tuổi lần lượt đạt 150,8 và 99,0 trên 100.000 dân, cùng nhiều loại ung thư phổ biến như vú, gan, phổi, đại tràng, dạ dày. Ngoài ra, trước bối cảnh già hoá dân số, nhiều báo cáo lại ghi nhận xu hướng trẻ hoá ở các bệnh ung thư, từ đó dự báo cho thấy Việt Nam có thể tăng 60-70% các ca mắc ung thư vào 2050. Điều đó đã đặt gánh nặng lên hệ thống y tế và xã hội khi cần chẩn đoán và điều trị kịp thời, giảm thiểu số ca tử vong.

Điều đáng chú ý là nhiều chuyên gia cho rằng hiệu quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào thuốc hay kỹ thuật mà còn phụ thuộc vào thời điểm phát hiện bệnh. Tại hội thảo "Xu hướng mới trong điều trị ung thư: Kết hợp AI và y học cổ truyền", TS.BS Diệp Bảo Tuấn - Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM cho biết một nghiên cứu trước đây tại Việt Nam ghi nhận khoảng 50-80% bệnh nhân được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn III hoặc IV. Khi đó, chi phí điều trị tăng cao, khả năng điều trị triệt để giảm và việc kéo dài thời gian sống trở nên khó khăn hơn.

Chính vì vậy, xu hướng của ngành ung thư hiện nay không còn là "điều trị nhanh hơn" mà là phát hiện sớm, đưa đúng phương pháp đến đúng bệnh nhân vào đúng thời điểm.

AI trở thành công cụ giúp giảm áp lực cho hệ thống y tế và nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán

Trong bối cảnh số lượng bệnh nhân ngày càng tăng trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, AI đang được xem là một giải pháp quan trọng để hỗ trợ hệ thống y tế.

Nhiều bệnh viện tuyến cuối hiện phải xử lý khối lượng rất lớn các ca chẩn đoán hình ảnh mỗi ngày. Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh không chỉ đọc phim X-quang mà còn phải phân tích CT, MRI, PET/CT và nhiều loại dữ liệu khác. Khối lượng công việc lớn khiến áp lực về thời gian và nguy cơ sai sót luôn hiện hữu.

Đây chính là khoảng trống mà AI có thể tham gia. Thay vì thay thế bác sĩ, AI hoạt động như một "trợ lý lâm sàng", có khả năng xử lý hàng nghìn dữ liệu hình ảnh trong thời gian ngắn, đánh dấu các vùng nghi ngờ tổn thương, đo kích thước khối u, so sánh với dữ liệu trước đó và hỗ trợ xây dựng báo cáo ban đầu để bác sĩ đánh giá.

Theo TS.BS Diệp Bảo Tuấn chia sẻ, AI hiện đã được ứng dụng trong nhiều khâu của điều trị ung thư như hỗ trợ phát hiện nốt phổi trên CT, phân tích dữ liệu di truyền và đặc biệt là lập kế hoạch xạ trị. Một ví dụ được ông đưa ra cho thấy quá trình xây dựng kế hoạch xạ trị mà trước đây bác sĩ có thể mất khoảng 4 giờ thì với sự hỗ trợ của AI, hệ thống có thể tạo phương án ban đầu chỉ trong khoảng 2 phút. Quyết định cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ, nhưng AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý và cho phép đội ngũ chuyên môn tập trung vào việc đánh giá và tối ưu hóa phác đồ điều trị.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các bệnh viện tuyến cuối vốn đang chịu áp lực quá tải, khi AI góp phần tăng năng suất, chuẩn hóa quy trình và giảm sự khác biệt trong đánh giá giữa các bác sĩ.

Từ một công nghệ hỗ trợ, AI đang trở thành một phần của hệ sinh thái điều trị ung thư hiện đại

Xu hướng ứng dụng AI hiện không còn dừng lại ở khâu chẩn đoán mà đang mở rộng sang toàn bộ hành trình điều trị.

Một ví dụ điển hình là Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, nơi đã đầu tư xây dựng Trung tâm Phẫu thuật Robot với quy mô lớn nhằm mở rộng năng lực điều trị các bệnh lý phức tạp, đặc biệt là ung thư. Theo thông tin bệnh viện công bố, khoảng 45% số ca phẫu thuật bằng robot tại hệ thống được thực hiện cho các bệnh lý ung thư phức tạp ở nhiều chuyên khoa khác nhau.

Giá trị của mô hình này không nằm ở bản thân robot mà ở việc robot được tích hợp trong một hệ sinh thái công nghệ đồng bộ. Trước phẫu thuật, người bệnh được đánh giá bằng các hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại như CT, MRI, PET/CT và các kỹ thuật xét nghiệm chuyên sâu. Trong quá trình điều trị, dữ liệu hình ảnh, kết quả xét nghiệm và thông tin lâm sàng được tổng hợp để hỗ trợ bác sĩ xây dựng chiến lược can thiệp tối ưu. Sau điều trị, người bệnh tiếp tục được theo dõi bằng các nền tảng công nghệ nhằm đánh giá hiệu quả và phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

Điều này phản ánh một xu hướng lớn của ngành y tế thế giới: AI không hoạt động độc lập mà trở thành một mắt xích trong hệ sinh thái điều trị chính xác (Precision Oncology), nơi dữ liệu, thiết bị và chuyên môn y khoa được kết nối để nâng cao chất lượng chăm sóc.

Chăm sóc toàn diện đang trở thành đích đến mới của điều trị ung thư

Nếu trước đây thành công của điều trị thường được đánh giá bằng việc loại bỏ khối u, thì hiện nay nhiều trung tâm ung thư trên thế giới đang hướng tới mục tiêu rộng hơn: giúp người bệnh sống lâu hơn và sống tốt hơn.

Theo đó, mô hình điều trị hiện đại không chỉ bao gồm phẫu thuật, hóa trị hay xạ trị mà còn kết hợp quản lý dinh dưỡng, phục hồi chức năng, hỗ trợ tâm lý và kiểm soát các tác dụng phụ trong suốt quá trình điều trị. AI đóng vai trò kết nối dữ liệu và hỗ trợ quyết định, trong khi các công nghệ như robot phẫu thuật, chẩn đoán hình ảnh tiên tiến và y học chính xác giúp nâng cao hiệu quả chuyên môn.

Tại hội thảo về xu hướng mới trong điều trị ung thư, các chuyên gia cũng nhấn mạnh việc kết hợp các phương pháp hỗ trợ, trong đó có một số ứng dụng của y học cổ truyền có cơ sở khoa học, nhằm cải thiện chất lượng sống cho người bệnh trong quá trình điều trị. Điều này không có nghĩa là thay thế các phương pháp điều trị chuẩn mà hướng tới mô hình chăm sóc tích hợp, lấy người bệnh làm trung tâm.

Có thể thấy, xu hướng nổi bật của ngành ung thư hiện nay không đơn thuần là ứng dụng AI hay đầu tư thêm thiết bị hiện đại. Đó là sự chuyển dịch từ mô hình "điều trị khi đã mắc bệnh" sang "phát hiện sớm - điều trị chính xác - chăm sóc toàn diện", trong đó công nghệ đóng vai trò là nền tảng để nâng cao hiệu quả điều trị và tối ưu nguồn lực của hệ thống y tế.

Nguồn: GLOBOCAN 2022, Báo An ninh thủ đô, Báo Điện tử Chính phủ, Báo Nhân dân, Báo Sức khoẻ & Đời sống, Báo Đại biểu Nhân dân

Tham gia PHARMED & HEALTHCARE VIETNAM 2026 để cập nhật những xu hướng đang định hình tương lai điều trị ung thư

Sự phát triển của AI, robot phẫu thuật, y học chính xác và các giải pháp chăm sóc toàn diện đang tạo ra những thay đổi sâu sắc cho ngành y tế toàn cầu. Đối với các bệnh viện, doanh nghiệp dược phẩm, nhà sản xuất thiết bị y tế và đơn vị công nghệ, việc cập nhật những xu hướng này không chỉ là yêu cầu về chuyên môn mà còn là cơ hội để đón đầu nhu cầu của thị trường.

PHARMED & HEALTHCARE VIETNAM 2026 sẽ là nền tảng kết nối hệ sinh thái y tế với sự tham gia của các doanh nghiệp, chuyên gia và tổ chức trong nước và quốc tế. Bên cạnh hoạt động trưng bày sản phẩm và giải pháp mới, triển lãm còn dự kiến tổ chức chuỗi hội nghị chuyên ngành, chương trình kết nối B2B và các diễn đàn chia sẻ về AI trong y tế, thiết bị chẩn đoán, công nghệ điều trị và xu hướng chăm sóc sức khỏe hiện đại, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hợp tác trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam.

Với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực y tế - chăm sóc sức khỏe, triển lãm sẽ trưng bày đa dạng các nhóm sản phẩm và giải pháp, bao gồm:

Dược phẩm & Thực phẩm chức năng

Trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh

Thiết bị và dụng cụ y tế

Trang thiết bị phòng thí nghiệm

Thiết bị xử lý môi trường và làm sạch

Vật lý trị liệu

Công nghệ chỉnh hình

Dụng cụ phẫu thuật

Trang thiết bị nha khoa & Nhãn khoa

Thiết bị hỗ trợ & Thiết bị chăm sóc tại nhà

Thiết bị & sản phẩm làm đẹp

Thiết bị chăm sóc sức khoẻ thông minh